عناصر خبري

اگر ارزش‏هاي خبري به اخبار قدر و منزلت و اهميت مي‏دهند عناصر خبري   (News Elements) آنها را به نمايش مي‏گذارند.عناصرخبري در مجموع از شش عنصر تشكيل مي‏شوند كه در ادبيات روزنامه‏نگاري براي آنكه كاملا"به خاطر سپرده شوند،آنهارا به صورت  5W+H?  نمايش مي‏دهند پنج W در اين فرمول عبارتند از  what، who،where ، when و H.why  هم حرف اول How است.

عناصر خبري در واقع شش پرسش هستند كه اسكلت و استخوان‏بندي خبر را مي‏سازند. به ديگر سخن، جواب‏هاي اين شش پرسش چيزي نيست جز موادي كه براي ساختن يك خبر به آنها احتياج داريم. بديهي است كه هر خبري كه جواب يكي از اين پرسش‏ها را ندارد، خبر كاملي نيست و نقص دارد.

پس اجازه بدهيد ابتدا با هم مروري در اين شش پرسش داشته باشيم. تعمق در اين پرسش‏ها به ما كمك مي‏كند تا تصوير جامع‏تري از يك رويداد در قالب خبر ارايه كنيم. علاوه براين، هر چقدر بهتر با كاركرد عناصر خبري آشنا شويم، شروع بهتري در خبرنويسي خواهيم داشت، بحثي كه در انتها دوباره به آن خواهم پرداخت.

■  What  يا چه؟ در واقع پرسش است كه دنبال اين مي‏گردد تا ببيند چه چيزي رخ داده است و به عبارت بهتر عمدتاً بر ماهيت رويدادي كه قرار است به خبر تبديل شود، متمركز است. اين عنصر يكي از مهم‏ترين عناصر خبري است و غالبا" جواب آن هميشه جمله يا جملات ابتدايي خبر را مي‏سازد.

■  Who  ياچه كسي ياچه نهادي؟ اين پرسش دنبال آن است تابه خالق ياخالقان رويداد دست يابدو ببيند چه كساني باعث اتفاق مورد نظر شده‏اند. به عبارت ديگر، هر وقت خبري تهيه مي‏كنيم بايد عوامل درگير درآن را دقيقا" معرفي كنيم، اطلاعاتي مثل نام، نام خانوادگي، سن، شغل، موقعيت و ... از اين جمله است .

■  Where  يا كجا؟ پرسش است كه پاسخ آن از محل وقوع رويداد خبر مي‏دهد. هر رويدادي بالاخره در يك يا چند مكان رخ مي‏دهد كه بايد آن را به اطلاع مخاطب رساند. نمي‏توان خبري را داد و محل وقوع آن را اعلام نكرد. مخاطب به خصوص اگر رويداد در اطراف محل زندگي او رخ داده باشد، توجه بيشتري به آن خواهد كرد (ارزش خبري مجاورت كه قبلا" راجع به آن بحث كرديم). اگر محل رويداد گمنام است بايد اطلاعات بيشتري كه به دست مي‏آوريم، آن را براي مخاطبان شناخته‏تر كنيم.

■ When كي، چه وقت چه هنگام؟ اين هم يكي از عناصر خبري است كه حتما" بايد جواب آن را به دست آوريم. همان گونه كه رويدادها از مختصات و موقعيت مكاني برخوردارند، از موقعيت و مختصات زماني هم برخوردار مي‏باشند و به ديگر سخن، هر رويدادي داراي مختصات مكاني و زماني است كه هنگام تبديل شدن به خبر بايد آنها را به همراه داشته باشد و علي‏القاعده هر چه رويداد از نظر زماني تازه‏تر باشد، با ارزش‏تر است (ارزش خبري تازگي). به طور كلي شما نمي‏توانيد رويدادي را بدون اعلام زمان وقوع آن به مخاطبان ارايه كنيد.

■ Why يا چرا؟ اين عنصر كه از جنبه تحليلي براي خبر اهميت دارد. علت وقوع رويداد را به مخاطب اعلام مي‏كند.

يادمان باشد كه جواب ((چرا)) را خود ما نمي‏دهيم و هميشه بايد جواب آن را از كارشناسان مربوطه دريافت كنيم. اينكه يك سمينار چرا به تعويق افتاده است را مسئولان آن سمينار بايد پاسخ بدهند و نه ما با حدس و گمان جواب بدهيم. بايد مراقب باشيم كه اگر خودمان پاسخ چراها را بدهيم خبر (News) را با نظر (Views) مخلوط كرده‏ايم و اين كار نه تنها پذيرفتني نيست، بلكه ممكن است به خاطر پاسخ غلط ما را با مشكل هم مواجه كند.

■  How  يا چطور(چگونه)؟ اين عنصر از جنبه تشريحي و توصيفي براي خبر اهميت دارد و مخاطبان را از نحوه و مكانيزم وقوع رويداد مطلع مي‏سازد. اين عنصر خبري براي روزنامه‏نگاران عضو سرويس‏هاي حوادث در روزنامه‏ها يك عنصر جذاب است، چون آنها مي‏توانند با اتكا به اين عنصر دست به فضاسازي براي عرضه خبر بزنند.

همين جا بايد متذكر شوم كه عناصر خبري ضمن اين كه خبر را به نمايش در مي‏آورند مي‏توانند ارايه منطقي و روان بودن يك خبر را هم تضمين كنند. اين يك مسأله بسيار مهم است كه ما كدام عنصر را در آغاز خبر بياوريم و كدام را به بخش‏هاي پايين‏تر خبر منتقل كنيم. پس با بحث درباره سبك‏هاي خبرنويسي دوباره به اين نكته كه چگونه يك خبر را آغاز كنيم، خواهيم پرداخت.